Op de populaire orgelbespeling van de EO zal Bert te beluisteren zijn op 24 mei 2009 met het volgende programma vanuit de Martinikerk te Bolsward:

Bert den Hertog op het Hinz orgel van de Martinikerk te Bolsward
1. Pixe8ce hxe9roxefque (C. Franck)
2. Herzlich tut mich verlangen (Joh. Brahms)
3. Clair de lune uit ‘Suite bergamasque’ (C. Debussy)
4. Toccata in b (E. Gigout)

De opname is van D.E. Versluis van de CD "Romantiek op een Hinsz"

Bert bespeelde al de volgende instrumenten in concert of cd-opnameverband:

Aalten, St. Helenakerk, 3-kl. Blank (2005)

Gouda, St. Janskerk, 3-kl. Moreau (1996, 2002, 2008)

Brielle, Domkerk, 2-kl. Kam (2003 -2008)

Brielle, Parochiekerk, 2-kl. Maarschalkerweerd (2004,2006)

Raamsdonk, St. Bavokerk, 2-kl. Pels en Verschueren (2008,2009)

Ouderkerk a/d IJssel, 2-kl. Kam (2009)

Waddinxveen, Brugkerk, 2-kl. Smits (2003, 2005,2007,2009)

Amersfoort, Nieuwe Kerk, 2-kl. Flentrop (2009)

Rotterdam:

-Oranjekerk, 2-kl. Verweijs (titularis sinds 2004)

-Kathedraal, 3-kl. Adema (2008)

-Laurenskerk, 4-kl. Marcussen (vanaf 2002)

-Hoflaankerk, 3-kl. Van Vulpen (2003, 2006, 2009)

-Openhofkerk Pendrecht, 2-kl. Vierdag (2002, 2005, 2007)

-Goede herderkerk, 3-kl van Leeuwen/Kramer, (2004,2006)

-Delfshaven, Pelgrimvaders, 2-kl. Batz (2003,2004)

-Prinsekerk, 2-kl. Witte (2002)

-Ikazia Ziekenhuis, 2-kl Van Vulpen (titularis sinds 2000)

Den Bosch, St. Janskathedraal, 3-kl Heyneman, (2006, 2008)

Polen, Czestochowa, 3-kl. Steinmeyer (2008)

Delft:

-Waalse Kerk, 2-kl. Batz (2008)

-Oude Kerk, 3-kl. Witte (2003, 2009)

-Nieuwe Kerk, 3-kl. Batz (2001)

-Remonstrantse Kerk, (2007)

Smilde, Koepelkerk, 2kl. Van Oeckelen (2005, 2008)

Vlaardingen, Sionskerk, 2kl. Leeflang (2007)

Rosmalen, Lambertuskerk, 2-kl. Smits (2007)

Engeland, St Albans, Kathedraal, 3-kl Harrisson (2004 en 2007)

Zoetermeer, Oude Kerk, 2kl. Lohman, (vanaf 2005)

Belgie, Laken, Notre Dame, 3-kl Van Bever/Schyven, (2004, 2005, 2006)

Belgie, Brussel, Dominicanenkerk, 3-kl. Van Bever (2006)

Kampen, Bovenkerk, 4-kl Hinsz, (2006)

Nijmegen, Stevenskerk, 3-kl Konig, (2004, 2005, 2007)

Purmerend, Nicolaaskerk, 3-kl. Garrels (2006)

Doesburg, Martinikerk, 4-kl. Walcker, (2006)

Minnertsga, 2-kl. Robustelly, (2005)

Zwolle, Dominicanenkerk, 2-kl. Adema (2003)

Amsterdam, Nieuwe Kerk, 3-kl. Schonat/Van Hagerbeer (2005)

Dordrecht, Augustijnerkerk, 2-kl. Maarschalkerweerd (2004,2005)

Dordrecht, Grote Kerk, 3-kl. Kam (1999, 2006)

Huizen, Meentkerk, 2-kl. Leeflang (2005)

Zutphen, St. Walburgis, 3-kl. Bader/Timpe/Reil (2003, 2004)

Leiden, Hartebrugkerk, 2-kl. Maarschalkerweerd (2002, 2004)

Klundert, herv. kerk, 2-kl. Flentrop (2003)

Den Haag, Lutherse Kerk, 3-kl. Batz (2003)

Den Haag, Grote Kerk, 3-kl. Metzler (1999, 2000, 2005)

Blaricum, Herv. Kerk, 2-kl Flentrop (2004)

Den Haag, Gotische Zaal, 2-kl. Witte (1999)

Afgelopen zaterdag speelde ik op Anton Doornhein een gesampled Silbermann orgel met een register of 18. Interessant om te horen hoe dicht het echte pijporgel wordt benaderd. Op het  programma van Bach de Canonische Vareanderungen uber Vom Himmel Hoch en de vroege Preludium en Fuga BWV 551. Het gaat hier om vrijwel ongeedite liveopnamen die in 3 kwartier zijn ontstaan inclusief registraties uitzoeken en aan het orgel wennen (wellicht kan u dus enige kleine onvolkomenheden ontdekken…)

Het orgel is heel klein en klinkt wel een beetje droog. Vooral de Canonische Veraenderungen laten de mooie solostemmen horen van het orgel.

Dit alles is te horen op de site:

http://www.crumhorn-labs.com/forum/viewtopic.php?t=4174

Veel luisterplezier!

In september en oktober nam Bert samen met zus Maria den Hertog (alt/mezzosopraan) en vriendin Laura Bos (pianiste) een CD op met voornamelijk aria’s voor alt/mezzo, maar ook enige orgelsoli (w.o. openingssinfonia cantate 29 van Bach). Opnamelocaties waren de St. Bavo te Raamsdonk en de Grote of St. Janskerk te Schiedam. Een afwisselende CD met prachtige aria’s en orgelsoli! Op www.deversluis.nl binnenkort meer.

Laura Bos

Maria den Hertog

Op www.orgelradio.nl is nu een uitzending te beluisteren met een verzameling muziek van CD’s van het label D.E. Versluis waarin Bert den Hertog de volgende werken speelt:

Trio in d BWV 583, J.S. Bach, gespeeld op het Hinsz-orgel in de Bovenkerk te Kampen

De profundis, uit Neuf Pieces, J. Langlais, gespeeld op het Schijven/Van Beveren orgel in de Notre Dame te Laeken.

Kijk op www.deversluis.nl voor meer luisterfragmenten!

6 januari 12.00u Nieuwjaarsconcert Oranjekerk, werken van Bach, Messiaen, Brahms en Gigout

14 juni 20.00u Benefietconcert voor restauratie van het Verweijs-orgel in de Oramjekerk Rotterdam-Hillegersberg Rozenlaan 20 tevens 30e verjaardag van de concertgever! Met zijn favoriete orgelwerken van Bach, Franck en Messiaen

28 juni 15.00 Dubbelconcert met Gerben Mourik, Michaeliskerk Oudewater, literatuur en improvisatie op het nieuwe koororgel

16 juli 20.00u Orgelsoloconcert Koepelkerk Smilde, o.a. Preludium en Fuga in a, delen uit Livre du Saint Sacrement en Franck

19 juli 15.30u Orgelsoloconcert Waalse Kerk Delft

26 juli 15.00u Orgelsoloconcert Laurenskerk Rotterdam (Carnaval! met werken van Bach, transcripties, Franck en Liszt)

2 augustus 15.00u Orgelsoloconcert ‘s Hertogenbosch (St. Jansbasiliek) o.a. Fantasie en Fuga in G klein BWV 542 en Clair de lune van Debussy

6 augustus 20.00u Orgelsoloconcert Grote of St. Janskerk Gouda (rondom O.Messiaen)

10 augustus 15.00u Orgelsoloconcert Domkerk Brielle mmv. sopraan Laura Bos

3 september 12.45u Orgelsoloconcert Oude Kerk Zoetermeer

3 oktober 20.00u Orgelsoloconcert Kathedraal Rotterdam (delen uit Livre du Saint Sacrement)

9 oktober Orgelconcert in Czestochowa (Polen) op orgelfestival

11 Oktober: medewerking aan Messiaen-nacht Laurenskerk Rotterdam: Livre du Saint Sacrement

23 Oktober: Oranjekerk Rotterdam, Bijzondere Zondagmiddagvieringen, muziek rondom J.S. Bach

20 December: Orgelconcert in Citykerk Het Steiger Rotterdam, o.a. werken van J.S. Bach (Einige Canonische Veranderungen uber ein Weihnachtslied), delen uit op. 18 van Marcel Dupre, Finale uit Symf. 1 van L. Vierne

Een van de heilige huisjes in de orgelwereld is het spelen en de  interpretatie van de orgelwerken van J.S. Bach. Iedere zichzelf respecterende organist heeft er nog overtuigender, samenhangender en dwingender opvattingen over dan de ander. Ik zou nu wel eens willen onderzoeken hoe de gangbare manieren om als interpreet tegen het werk van Bach aan te kijken  herleid kunnen worden. Met andere woorden, wat zegt het over een interpreet als hij het liefst  Bach op authentieke of daarvan afgeleide instrumenten wil spelen?

Daarvoor moeten we eerst in kaart brengen welke benaderingswijzen er grofweg zijn.

1. Interpretatie aan de hand van bronnenonderzoek.
Na de 19de eeuw, waar in de barokmuziek werd gezocht naar het romantische levensgevoel, zochten organisten en orgelbouwers na WO II naar een nieuwe eenvoud, weg van de grote orkestrale crescendi en de tuimelende kleurenpracht van het impressionisme. Welke schat ligt er in het verleden? Is het na de excessen van de romantiek niet veel zinvoller om de oorspronkelijke waarheid in oude muziek te achterhalen?  Een preciese analyse van speelwijzen, het strikte scheiden van speelstijlen uit verschillende perioden was een nieuwe dimensie: de geboorte van het historisch gefundeerd stijlbesef  is een feit.

2. Interpretatie als vertaling naar de mogelijkheden van het instrument
Orgelspelen onderscheidt zich van veel andere instrumenten door het feit dat het instrument vast staat in de ruimte waar het neergezet wordt.  Daarnaast is de klank zelf slechts te beinvloeden door de (beperkte) combinaties die met de voorhanden registers gemaakt kunnen worden. Dit brengt het verschijnsel van de vertalende organist met zich mee: de organist die weliswaar de ideaalbeelden van bv. een barokorgel of een romantisch orgel in zijn achterhoofd heeft, maar tevreden is met een voor een bepaald percentage geslaagde imitatie daarvan, wetende dat een ideaalbeeld meestal utopie zal blijven. Imitatie is natuurlijk een lelijk woord voor vertaling. Met andere woorden: het muzikale geweten is geheel gevormd door het historische ideaalbeeld en zal dus een lijn trekken bij een bepaald percentage ‘acceptabelheid’.

3. Interpretatie als compromisloze zelfexpressie
De organist die alleen wil spelen omdat hij nu eenmaal niet anders kan en niet zo geinteresseerd is in hoe het in de achttiende eeuw eraan toe ging, ziet muziek, en daarbij ook Bach’s werken, als een inspiratiebron voor zijn interpretaties, als perfectionering van zijn techniek, als geschikt onderdeel in een concertprogramma, als showstuk om het publiek mee te imponeren, of als wat anders dan ook. Hierbij is het instrumentbehandeling  niet ideologisch verbonden met een historisch ideaalbeeld, maar met de mogelijkheden om de interpreet zich als artiest uit te drukken. Dat klinkt wat hoogdravend maar ‘zich als artiest uitdrukken’ is niets anders dan de wil een publiek mee te nemen, ermee te communiceren, een persoonlijkheid over te brengen. In de praktijk kan dit betekenen dat Bach’s orgelwerken op instrumenten gespeeld worden die historisch gezien niets met de barok te maken hebben.

Welke van deze uitgangspunten moet nu de meeste voorkeur genieten? En, is er een bewijsbaar beter startpunt voor een interpretatie? Is het een combinatie van de drie? Een gezonde mate van artistieke zelfexpressie, maar altijd gebaseerd op een historisch ideaalbeeld, eventueel vertaald naar het instrument?

Jaren heb ik me het hoofd gebroken of dit alles was, in een notendop, wat erover te zeggen valt. Is het historische ideaalbeeld werkelijk zo ideaal of alleen een kind van de postromantiek? Wat is de bijdrage van dat ideaalbeeld aan de muziekwereld van nu? Wat heeft een  sub – subcategorie van klassieke muziek, orgel, Bach, 300 jaar geleden, ons naast de intellectuele en museale voldoening te zeggen? In een interview in het blad Kerk&Muziek verzucht Gustav Leonhardt dat het bronnenonderzoek nu lang niet meer zo avontuurlijk is als het vroeger was. Nu is al zoveel bekend, in Leonhardt’s beginperiode was het echt pionierswerk. Voorwaar een artistiek criterium: avontuur!

Waar wat mij betreft de kneep zit, is dat het historische ideaalbeeld, dat steeds sterker omlijnd wordt door het conscientieuze bronnenonderzoek, als fundament voor een interpretatie op den duur dodelijk is. De interpretatie van het verleden heeft alleen zin als niet zozeer een bedoeling van een historisch persoon, hoe geniaal ook, gerespecteerd wordt, maar vooral de respectering van het heden met als middel het verleden. Op deze manier is interpretatie altijd actueel, persoonlijk, en kan die altijd alle bruikbare elementen organisch verwerken. Op deze manier kunnen de verworvenheden van bronnenonderzoek worden gezien als een van de vele mogelijke inspiratiebronnen voor een interpretatie, en nooit als een begrenzing.

Want begrenzing van manieren van uitvoeren moet onherroepelijk leiden tot het omheinen van een rijke muzikale inhoud, een inhoud die zoals Jean Guillou terecht vaak opmerkt, in het geval van J.S. Bach ver uitgaat boven de gebruiken van zijn tijd.

Bach blijft door die onuitputtelijke inhoud boeien en inspireren. Op de CD Baroque Virtuoso waar ik werken van Bach, Buxtehude en Vivaldi op speel, heb ik geprobeerd de luisteraar met een vergrootglas te laten kijken naar de structuur van die werken. Ik zie deze interpretaties niet als definitief of een afspiegeling van een vaststaand ideaal: op een ander instrument of een aantal jaar later zal ik het vergrootglas weer op een andere kant van Bach’s diamanten leggen. Al spelend en registrerend op een magistraal instrument was dit op dat moment wel mijn ideaalbeeld: het maximale, het onderste uit de kan. Zolang dat kan, ben ik gelukkig.

Op de site van producer Erik Versluis, www.deversluis.nl, zijn fragmenten van CD’s van Bert den Hertog te beluisteren.Klikt u op deze site naar ‘Assortiment’ en dan op het witte pijltje naast de titels die u wilt horen.

JANUARI:

7  12.00u Nieuwjaarsconcert Oranjekerk Rotterdam Hillegersberg, Rozenlaan

Bert den Hertog, hoofdorgel en Laura Bos, piano

Werken van Bach, Mozart, Rachmaninov, Langlais en Boelmann

MAART:

25 15.00u Openhofkerk, Rotterdam-Pendrecht

Uitvoering Marcus -Passie van Addie de Jong o.l.v. Jan van Dijk

Bert den Hertog, orgel

APRIL:

14  19.30u Immanuelkerk Maasluis

Presentatieconcert Vierne CD The Symphonies

Kees Geluk, Eric Quist, Bert den Hertog, orgel

28 14.00u Auditorium Ikazia Ziekenhuis Rotterdam

Heringebruiknameconcert Van Vulpen-orgel door (oud-)organisten

Hans van Gelder, Gerard van der Zijden, Gerben Mourik, Arjan den Ouden en Bert den Hertog, orgel

MEI:

27 12.00u Oranjekerk Rotterdam Hillegersberg, Rozenlaan 20

Pinksterconcert, werken van Bach Buxtehude Lachner en Langlais

JUNI

2 20.00u Brugkerk, Waddinxveen

Benefietconcert m.m.v. Laura Bos, piano, Maria den Hertog mezzosopraan en Bert den Hertog, orgel

Werken van o.a. Mozart, Stanley en Bovet (Salamanca)

13  12.30u Oude Kerk Zoetermeer

Orgelconcert met werken van Mozart (KV 608), Brahms (Fuga in as) en Reger (deel 1 uit Sonate 2)

18-28 juni deelname Internationaal Orgelconcours Nurnberg

JULI

10 – 21 Deelname Internationaal Orgelconcours St. Albans (UK)

AUGUSTUS

7 12.45u Hoofdorgel St. Laurenskerk Rotterdam

Orgelconcert met werken van Bach, Langlais en Schuurman

11 20.00 Remonstrantse Kerk, Delft

Orgelconcert met werken van Franck, Schuurman en Bach

SEPTEMBER

8 12.00u Smits-orgel Rosmalen

Orgelconcert met werken van Stanley, Bach, Mozart en Bovet (Salamanca!)

half september (nader te bepalen) Oranjekerk Rotterdam-Hillegersberg

Orgelconcert met werken van Bach en Franck

OKTOBER

20 19.30u Sionkerk Vlaardingen orgelconcert met werken van o.a. Schuurman en Bach